Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII: Lo nợ công, băn khoăn tiến trình tái cơ cấu

Hôm qua (24-10) QH dành nguyên một ngày để thảo luận tình hình kinh tế- xã hội (KTXH) và thảo luận Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế. Băn khoăn lớn của ĐBQH là: Bội chi ngân sách lớn, thu ngân sách lại không đạt yêu cầu dẫn đến sự thiếu bền vững của an toàn nợ công. Sự chậm chạp của tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế cũng là một lo lắng khác của ĐBQH.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trao đổi với các đại biểu Quốc Hội
Ảnh: Hoàng Long
Vĩ mô tốt, thị trường tài chính có phần ổn định
Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan:
Vay để trả nợ thì nợ chồng nợ
Nếu phân tích kĩ những nguyên nhân dẫn đến tình trạng một số chỉ tiêu cơ bản không hoàn thành thì sẽ hiểu rõ những việc đang làm mắc ở đâu, do chủ quan, khách quan ở khâu nào.
Cái thấy rõ là nợ đọng nhiều quá, vốn khó giải ngân. Các DN phục hồi, thành lập mới nhưng có DN không phát triển sản xuất được nên không vay. Có DN muốn vay thì lại không cho vay vì không có điều kiện đảm bảo. Không cẩn thận, một số ngân hàng lớn nếu không có giải pháp thì sẽ có nguy cơ tiềm ẩn. Vấn đề tồn đọng hiện nay là hệ thống ngân hàng đang gặp phải mấy vấn đề: nợ đọng, giải ngân, quản lý. Với vấn đề tái cơ cấu đầu tư công: Khó khăn còn nhiều, lần này Chính phủ đề nghị xin QH bội chi 5,3%, mới gọi là tạm đủ tiền đầu tư, trả nợ. Bội chi là đi vay, trái phiếu là hình thức vay của dân, đi vay để làm gì? Theo báo cáo là vay để trả nợ và tiếp tục đầu tư. Như thế nợ chồng nợ, lãi mẹ đẻ lãi con, nếu không trả đúng hạn thì không được. Chi tiêu hành chính trong đầu tư công như hội họp, đi lại, đi nước ngoài động đến ngân sách nhà nước là động đến tiền thuế của dân. Dân nộp thuế cho ta ngồi đây. Bộ máy cồng kềnh thế này dân è cổ nuôi, làm việc không hiệu quả thì có lỗi với dân. Cái gì giờ cắt được thì mạnh tay cắt giảm.

Nhiều ý kiến ĐBQH bày tỏ sự đồng tình với báo cáo của Chính phủ khi cho rằng kinh tế vĩ mô đã ổn định. Cái được lớn nhất, theo ĐB Vũ Viết Ngọan (Khánh Hòa), riêng 2013, có thể thấy quyết tâm hết sức cao của Chính phủ trong chuyển hướng chính sách. Trước đó, chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng cao do chưa đánh giá hết tình hình; nhưng sau đó Chính phủ đã kịp thời chuyển hướng, góp phần tạo ra tăng trưởng ổn định. Nếu chần chừ trong chuyển hướng, xác định mục tiêu thì chưa biết thế nào. Vì thế, theo ông Ngoạn, đây là một thành tựu. Kiểm soát lạm phát từ gần 19% xuống mức 1 con số (dưới 10%) cũng là thành công, thành công hơn nữa là trong khi thế giới nghĩ rằng nếu chúng ta kiểm soát lạm phát ở mức 12-13% đã là thành công. Cán cân thanh toán cân đối. Tỷ giá ổn định, dự trữ ngoại hối tăng. Thị trường tài chính ổn định hơn mặc dù chưa bền vững, chưa chắc chắn.

Nhận xét về hệ thống ngân hàng, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan (ĐBQH Hà Nam) nhận xét: Công bằng mà nói, 2 năm vừa qua, hệ thống ngân hàng có nhiều cố gắng. Dự trữ ngoại tệ tăng lên rất nhanh, hiện đã hơn 20 tỷ USD. Cái được của ngân hàng là kéo lãi suất xuống. Theo Phó Chủ tịch nước, nói gì thì nói thị trường vàng được quản lý tốt. Còn khâu nào chưa được, ảnh hưởng đến niềm tin thị trường trong thời gian qua cần tiếp tục chấn chỉnh… Nhưng sâu xa, hệ thống ngân hàng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Phó Chủ tịch nước cho rằng, phải kiên quyết xử lý những vụ đã khởi tố để củng cố niềm tin của nhân dân.
Lạc quan với triển vọng kinh tế đất nước, ĐB Trần Quốc Tuấn (Trà Vinh) nhận xét: Mức tăng trưởng của chúng ta cao hơn các nước ASEAN; chỉ số lạm phát từ 2 con số 18,13% xuống còn 6,81% là một cố gắng nỗ lực của Chính phủ và các bộ ngành, là kết quả đáng được ghi nhận. Các tổ chức quốc tế đánh giá cao và chúng ta đang lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư. Việt Nam đã tăng 5 bậc trong báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu (2012- thứ 45 qua 2013 lên 5 bậc đứng ở vị trí 40). Nhận xét này khác với ý kiến của ĐB Phạm Xuân Thăng (Hải Dương) khi cho rằng: Tốc độ tăng GDP chỉ 5,6% so với chỉ tiêu 5-7% mà năm sau GDP của ta thấp hơn năm trước, trong khi nhiều nước ASEAN lại vẫn tăng, sự cải thiện dấu hiệu phục hồi nhanh hơn, rõ hơn, đặc biệt là Indonesia.
ĐHQH Hưng Yên, Hòa Bình, Đà Nẵng trao đổi tại tổ sáng 24-10
Ảnh: Hoàng Long
Nguy cơ tiềm ẩn
Nói về nguy cơ tiềm ẩn, ĐB Vũ Viết Ngoạn nhấn mạnh: DN khó khăn, tăng trưởng kinh tế thấp nếu kéo dài sẽ gây nhiều hệ lụy về công ăn việc làm và cân đối ngân sách. Mà, mất cân đối theo ông Ngoạn, chủ yếu là do DN không nộp được thuế như kỳ vọng. Duy trì tăng trưởng trên 5% như hiện nay chủ yếu là ở khu vực DN nước ngoài.  Còn ĐB Lê Đình Kha (Hải Dương) cho rằng GDP không đạt thì thu ngân sách hụt, người nghèo gặp rất nhiều khó khăn, ngay như bão lụt ở miền Trung, hộ cận nghèo lại trở về nghèo.

Đánh giá tăng trưởng, ĐB Lê Đình Kha (Hải Dương) cho rằng vấn đề là áp giá so sánh thời điểm nào, nếu tính giá so sánh 2010 thì GDP có khá hơn nhưng nếu so sánh với giá 1994 thì thấp. GDP không đạt thì thu ngân sách hụt. Bội chi ngân sách vì thế tăng lên khá lớn; tổng vốn đầu tư xã hội, tạo việc làm không đạt được. Người nghèo gặp rất nhiều khó khăn, ngay như bão lụt ở miền Trung, hộ cận nghèo lại trở về nghèo.

Nói về nguy cơ tiềm ẩn, ĐB Vũ Viết Ngoạn nhấn mạnh: DN khó khăn, tăng trưởng kinh tế thấp nếu kéo dài gây nhiều hệ lụy về công ăn việc làm và cân đối ngân sách. Mà, mất cân đối theo ông Ngoạn, chủ yếu là do DN không nộp được thuế như kỳ vọng. Duy trì tăng trưởng trên 5% như hiện nay chủ yếu là ở khu vực DN nước ngoài. Về thất thu thuế, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (ĐBQH Quảng Nam) cho biết: “Tôi đi kiểm tra tình hình Tây Nguyên, Đắc Lắc, riêng gian lận thuế GTGT đã mất 700 tỷ. Nguyên nhân là từ khâu quản lý của chúng ta”.
Từ chuyện hụt thu dẫn đến cân đối ngân sách đứng trước thách thức hết sức lớn và hệ lụy không phải chỉ của năm nay mà cả các năm sau. Dẫn đến khó trong bố trí vốn đề đầu tư phát triển, không có vốn để đầu tư. Trong khi đó, chính sách lại rất có vấn đề: “Chính sách không ổn, chắp vá, chẳng hạn bỏ trạm BOT chỗ này lại cho xây thêm chỗ khác. Đầu tư vào đường được thu phí, mấy năm thay đổi lại bảo thu phí vào xe, rồi lại đổi- thế là chính sách không đúng tầm. Chứng tỏ, nguy cơ tụt hậu kinh tế của chúng ta đã đến rồi” – ĐB Lê Đình Kha nói.
Nợ công và nợ Chính phủ tiệm cận đến mức trần
Lo lắng nhất của nhiều ĐBQH chính là câu chuyện của nợ công. Ngân sách thu không đủ chi, nếu không cho bội chi, phát hành thêm trái phiếu thì vỡ nợ, nói thẳng thắn chúng ta đang tới điều đó- ông Lê Đình Kha phát biểu. Nợ năm 2011-2012 chưa trả xong lại đến nợ năm 2013, lần này Chính phủ đề nghị bội chi để trả nợ. Đi vay để trả nợ (đảo nợ), nhưng lãi mẹ đẻ lãi con càng ngày sẽ càng khó khăn hơn.
Tái cơ cấu: Chậm chạp quá!
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH Nguyễn Đình Quyền, ĐBQH Hà Nội:
Phải thắt chặt đầu tư
Việc tái cơ cấu nền kinh tế rất chậm. Chúng ta nói mãi là không dàn trải, tập trung, có hiệu quả, nhưng tôi tâm đắc một câu trong báo cáo của Thanh tra Chính phủ là: “Nói không đi đôi với làm”. Do đó, giải pháp quan trọng nhất trong năm 2014 là thắt chặt kể cả hành chính lẫn đầu tư. Dự toán của Chính phủ trình Quốc hội đầu tư vẫn tăng 2,9% thì chưa thực hiện chủ trương thắt chặt… Có những doanh nghiệp ma, thông qua hoạt động xuất nhập khẩu một ngày quay vòng “thoát” thuế 25 tỷ đồng. Quản lý về thuế, ngân sách đang có vấn đề rất cấp bách.

Đó là nhận định chung của nhiều ĐBQH. Theo tinh thần NQ TƯ, chúng ta đã đề ra 3 lĩnh vực: Đầu tư công, tín dụng ngân hàng, DNNN.  Thời gian qua đã tiến hành các biện pháp này nhưng dường như vẫn còn vướng. Vì thế, ĐB Trần Du Lịch (TP.Hồ Chí Minh) đề xuất, có lẽ nên bàn kỹ nguyên nhân nhận thức một số vấn đề về chủ trương, quan điểm còn khác nhau, ngập ngừng thiếu dứt khoát. Cho rằng, chúng ta chậm đổi mới về thể chế, chính sách; mà đột phá đầu tiên là thể chế kinh tế, nhưng lại bị vướng không làm rõ vai trò nhà nước, kinh tế nhà nước; Vì vậy, theo ĐB Lịch, đổi mới đầu tư công, gốc là phương thức phân bố đầu tư, còn giao khoán là chết!

Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Quốc hội, ĐB Đinh Xuân Thảo (Hà Nội) thì cho rằng, muốn tái cơ cấu nền kinh tế trước hết phải có nguồn nhân lực. Ông Thảo dẫn chứng: “Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, khi Hàn Quốc tái cơ cấu đã phải chuẩn bị con người trước, khi nước này phải chuẩn bị về nhân lực từ 5-10 năm. Trong khi đó, Luật Việc làm của chúng ta vừa trình ra Quốc hội lần này đã thấy mâu thuẫn khi cho thấy chỉ 20% lực lượng đã qua đào tạo, còn 80 % chưa qua đào tạo”.
Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son, ĐBQH Hà Nội:
Sáng ra đi chiều vào bệnh viện
Vấn đề giao thông đang có những hạn chế. Chúng ta cần phải nhìn thẳng vào sự thật khi tai nạn giao thông chưa giảm. Trên thế giới cứ 10 người chết trở lên có thể coi là một sự kiện thế giới, như vụ rơi máy bay ở Lào vừa rồi. Nếu như vậy ở Việt Nam thì ngày nào cũng có sự kiện thế giới về giao thông, vì vậy cần giải pháp thực tế hơn nữa. Ví dụ trong năm 2011, trong 1 ngày xảy ra 122 vụ giao thông, 33 người chết, 166 người cả chết và bị thương. Đây là việc lớn, khiến dân bức xúc. Sang năm 2012 tai nạn giao thông tuy có giảm nhưng 1 ngày vẫn có 27 người chết, 104 người bị thương. Sáng ra đi chiều vào bệnh viện, sáng ra đi tối không về nhà. Đây là việc cần nhìn thẳng vào sự thật, khi quản lý xã hội còn nhiều mặt yếu kém.
M.L- T.Dương (ghi)
H.Mai-H.Vũ-T.Việt _ Báo Đại Đoàn Kết

Bạn nên đọc

Bắt đầu ngày hội của những người làm truyền hình toàn quốc

Tối 13/12, lễ khai mạc Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ 37 đã …

%d bloggers like this: